nic.tr Kapandı, TRABİS Hayata Geçti: .tr Alan Adında Yeni Dönem

.tr uzantılı alan adlarını yıllarca yöneten ODTÜ’ye ait nic.tr sistemi kapandı; yerini Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından işletilen TRABİS (.tr Ağ Bilgi Sistemi) aldı. TRABİS 14 Eylül 2022’de faaliyete geçti ve o tarihten bu yana .tr alan adları BTK’nın yetkilendirdiği kayıt kuruluşları aracılığıyla tahsis ediliyor. Bu rehberde nic.tr’den TRABİS’e geçişin nasıl gerçekleştiğini, bugün .tr alan adı almanın kurallarını ve alan adınızı yönetirken dikkat etmeniz gerekenleri anlatıyoruz.

nic.tr kapatıldı, TRABİS .tr alan adı sistemi hayata geçti

nic.tr Neydi?

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), 1990 yılında aldığı uluslararası yetkiyle Türkiye’nin .tr ülke kodu uzantısını yönetmeye başladı. Üniversite personelinin geliştirdiği nic.tr sistemi; .com.tr, .org.tr, .gen.tr gibi uzantıların tahsis, yenileme ve değişiklik işlemlerini uzun yıllar yürüttü. Bu dönemde birçok .tr uzantısı için marka tescil belgesi, ticaret sicil gazetesi gibi belgeler istenmesi, .tr alan adlarının güvenilir ama alınması zahmetli olarak bilinmesine yol açtı.

nic.tr’den TRABİS’e Geçiş Süreci

Tarih Gelişme
1990 ODTÜ, .tr uzantısının yönetim yetkisini aldı ve nic.tr sistemini kurdu.
21 Aralık 2018 ODTÜ, imzalanan sözleşmeyle .tr kayıt otoritesi yetkisini BTK’ya devretti.
Aralık 2019 nic.tr, alan adlarının METUnic veya diğer kayıt operatörlerine aktarılabileceğini duyurdu; nic.tr üzerinden yeni tahsis ve yenileme işlemleri kademeli olarak durduruldu.
14 Eylül 2022 TRABİS faaliyete geçti; .tr alan adı işlemleri BTK’nın yetkilendirdiği kayıt kuruluşları üzerinden yürütülmeye başlandı.

Geçiş döneminde ODTÜ, kayıt operatörü işlevini sürdürmek için %100 ODTÜ Geliştirme Vakfı sahipliğinde METUnic şirketini kurdu. METUnic, TRABİS döneminde de kayıt kuruluşlarından biri olarak hizmet vermeye devam ediyor. METUnic üzerinden alınan belge işlemleri için Metunic alan adı tescil belgesi yazımıza göz atabilirsiniz.

TRABİS Nedir?

TRABİS, .tr uzantılı alan adlarının kayıt veritabanını ve tahsis kurallarını yöneten, BTK tarafından işletilen merkezi sistemdir. Yapı üç katmandan oluşur:

  • Kayıt otoritesi (BTK): Kuralları belirler ve sistemi denetler.
  • TRABİS: Tüm .tr alan adlarının kayıtlarını tutan merkezi altyapıdır.
  • Kayıt kuruluşları: BTK tarafından yetkilendirilmiş, alan adı satışı, yenilemesi ve transferini son kullanıcıya sunan firmalardır.

Yani artık .tr alan adını doğrudan BTK’dan değil, yetkili bir kayıt kuruluşundan alıyorsunuz. Yetkili kayıt kuruluşlarının güncel listesi TRABİS’in resmî sitesi trabis.gov.tr üzerinde yayınlanır.

TRABİS ile Neler Değişti?

Belgesiz Alan Adı Tahsisi

En önemli değişikliklerden biri, .com.tr, .net.tr ve .org.tr gibi uzantıların belge şartı aranmadan, “ilk gelen alır” esasına göre tahsis edilebilmesidir. Eskiden marka tescil belgesi veya şirket unvanıyla ilişkilendirilmesi gereken bu alan adları artık çok daha hızlı alınabiliyor. Belgeli tahsis yöntemi de devam ediyor; belgeyle alınan alan adları belirli durumlarda ek koruma sağlar.

Belge Gerektirmeye Devam Eden Uzantılar

Bazı uzantılar yalnızca belirli kurum ve meslek gruplarına ayrıldığı için belge şartı sürüyor. Örneğin .av.tr (avukatlar), .dr.tr (hekimler), .edu.tr (üniversiteler), .k12.tr (okullar), .bel.tr (belediyeler), .gov.tr (kamu kurumları), .pol.tr ve .tsk.tr bu gruptadır.

Kayıt Kuruluşu Seçme Özgürlüğü

Alan adı sahipleri, hizmet aldıkları kayıt kuruluşunu değiştirebilir ve alan adlarını farklı bir kayıt kuruluşuna transfer edebilir. Bu rekabet, fiyat ve hizmet çeşitliliği getirdi.

.tr Alan Adı Nasıl Alınır?

  1. Uygun adı belirleyin: Kısa, akılda kalıcı ve markanızla uyumlu bir ad seçin. Uzantı seçenekleri için domain uzantıları rehberimize göz atabilirsiniz.
  2. Yetkili bir kayıt kuruluşu seçin: TRABİS listesinde yer alan bir firma üzerinden işlem yapın.
  3. Müsaitlik sorgusu yapın: Kayıt kuruluşunun arama aracıyla alan adının boş olup olmadığını kontrol edin.
  4. Bilgilerinizi doğru girin: Alan adını şirketiniz adına alıyorsanız sahip bilgisini şirket olarak girin; ileride devir ve sahiplik sorunlarını önler.
  5. Belge gerekiyorsa yükleyin: Belgeli tahsis veya belge gerektiren uzantılarda istenen evrakı kayıt kuruluşu aracılığıyla iletin.
  6. Ödemeyi yapın ve DNS ayarlarını tamamlayın: Alan adını barındırma hizmetinize yönlendirin.

Alan adı ve barındırma arasındaki farkı domain ve hosting nedir yazımızda anlattık.

.tr Alan Adınızı Yönetirken Dikkat Edilecekler

  • Yenileme tarihini takip edin: Süresi dolan alan adı belirli bir süre sonunda serbest kalır ve başkası tarafından alınabilir. Otomatik yenilemeyi açın ve iletişim e-postanızın güncel olduğundan emin olun.
  • Sahiplik bilgisini kontrol edin: Alan adınız ajansınız veya çalışanınız adına kayıtlıysa şirketiniz adına güncelletin.
  • Markanızı koruyun: Belgesiz tahsisle birlikte marka adınızı içeren alan adlarının başkaları tarafından alınma riski arttı. Önemli varyasyonları ve uzantıları zamanında kaydedin. Bu konuyu domain tescili ve marka ihlalleri yazımızda ele aldık.
  • Transfer kilidini ve yetki kodunu güvende tutun: Alan adı transferinde kullanılan bilgileri yalnızca güvendiğiniz kişilerle paylaşın.

.com.tr mi, .com mu?

Türkiye’ye hizmet veren işletmeler için .com.tr ve .tr uzantıları yerel bir güven sinyali taşır; uluslararası hedefleri olan markalar ise .com’u tercih edebilir. Birçok işletme her iki uzantıyı da alıp birini ana adres yapar, diğerini yönlendirir. Arama motorları açısından ülke kodlu uzantılar, sitenin hangi ülkeyi hedeflediğine dair bir sinyal olarak değerlendirilebilir; ayrıntılar için domain ve SEO ilişkisi yazımızı okuyabilirsiniz.

Alan Adından Web Sitesine

Doğru alan adı, markanızın dijitaldeki adresidir; ancak gerçek değeri o adreste yayınlanan web sitesiyle ortaya çıkar. Gezgin Ajans olarak kurumsal web tasarım projelerinde alan adı, barındırma ve site kurulumunu birlikte planlıyor, marka adınızı yasal olarak korumak için marka tescili sürecinde destek veriyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular

nic.tr ne zaman kapandı?

ODTÜ, .tr yönetim yetkisini 21 Aralık 2018’de BTK’ya devretti. nic.tr üzerinden işlemler kademeli olarak durduruldu ve TRABİS 14 Eylül 2022’de faaliyete geçti.

TRABİS’ten doğrudan alan adı alınabilir mi?

Alan adı işlemleri BTK’nın yetkilendirdiği kayıt kuruluşları üzerinden yapılır. Yetkili kayıt kuruluşlarının listesi trabis.gov.tr adresinde yayınlanır.

.com.tr almak için hâlâ belge gerekiyor mu?

Hayır, .com.tr, .net.tr ve .org.tr uzantıları belgesiz olarak ilk gelen alır esasıyla tahsis edilebilir. Dilerseniz belgeli tahsis yöntemini de kullanabilirsiniz. .av.tr, .edu.tr, .gov.tr gibi bazı uzantılarda ise belge şartı devam eder.

Eski nic.tr’deki alan adım ne oldu?

Geçiş sürecinde nic.tr’deki alan adları METUnic veya diğer kayıt kuruluşlarına aktarıldı. Alan adınızın hangi kayıt kuruluşunda olduğunu bilmiyorsanız sorgulama araçlarıyla kontrol edebilir veya mevcut hizmet sağlayıcınıza danışabilirsiniz.

Etiketler:
Domain - Alan Adı

İlgili Yazılar